2025 နှစ်ဟာ ဗြိတိန်နိုင်ငံရဲ့ သမိုင်းတလျှောက်မှာ အပူချိန်အမြင့်ဆုံးနဲ့ အ‌ခြောက်သွေ့ဆုံးဖြစ်ခဲ့တဲ့ နွေဦးကာလနဲ့ နွေရာသီတို့ရဲ့ သက်ရောက်မှုတွေဟာ ဆောင်းဦးရာသီအထိကို ဆက်လက်ခံစားနေရဆဲဖြစ်ပြီး မြက်အထွက်နှုန်းလည်း နည်းပါးလာတဲ့အတွက် လယ်သမားတွေနဲ့ မွေးမြူရေးသမားတွေအတွက် အခက်အခဲဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း BBC သတင်းက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ 

လက်ရှိမှာဘာတွေ ဖြစ်နေသလဲ?

၂၀၂၅ ခုနှစ်ရဲ့ နွေရာသီဟာ ဗြိတိန်နိုင်ငံအတွက် သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ အပူချိန်အမြင့်ဆုံး နွေရာသီဖြစ်ခဲ့တာပါ။

ပိုဆိုးတာက ဗြိတိသျှအမျိုးသားမိုးလေဝသဌာနက (Met Office) က နိုင်ငံရဲ့သမိုင်းတလျှောက် အပူချိန်အမြင့်ဆုံး နွေဦးရာသီဖြစ်မယ်လို့ ကြေညာပြီးတဲ့နောက်ပိုင်းမှာပဲ အလွန်ပူပြင်းတဲ့နွေရာသီက အရှိန်အဟုန်နဲ့ ရောက်ရှိလာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ခြောက်သွေ့ပူပြင်းတဲ့ ကာလများကြောင့် ဆောင်းရာသီအတွက် ရိတ်သိမ်းရမဲ့အပင်တွေ အထွက်နှုန်း အလွန်နည်းသွားပြီး မြက်စိုက်ပျိုးတဲ့ တောင်သူများနဲ့ ၎င်းတို့ရဲ့ မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များကို အစာကျွေးဖို့ရာ ဒေသထွက်မြက်ခြောက်များကို မှီခိုနေရတဲ့သူတွေအတွက်တော့ ထိခိုက်နစ်နာစေခဲ့ပါတယ်။

“ကျွန်တော်တို့ရရှိသင့်တဲ့ ပုံမှန်မြက်ခြောက်အထွက်နှုန်းထက် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်လောက် လျော့ကျသွားတာမို့ ဒီဒေသမှာရှိတဲ့ မွေးမြူရေးခြံတွေကို ထောက်ပံ့ဖို့ရာအတွက် အတော်လေးခက်ခဲခဲ့ပါတယ်” လို့ မြက်ခြောက် ရောင်းချသူ အိုလီမော်ရစ်စ် (Olly Morris) က BBC ကို ပြောခဲ့ပါတယ်။ မော်ရစ်စ်ကတော့ အခုလို မြက်ခြောက်တွေပြတ်လပ်နေတာကို “တစ်နိုင်ငံလုံး ကြုံတွေ့ရတဲ့ပြဿနာ” လို့ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

မြက်ခြောက် အထွက်နှုန်းနည်းပါးတာကြောင့် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူတွေ စီးပွားရေးအရ ထိခိုက်မှုရှိခဲ့ပြီး အဆိုပါအခက်အခဲကို ဖြေရှင်းဖို့ရာအတွက် အခြားဒေသများမှထွက်ရှိသော ပိုမိုစျေးကြီးသည့် မြက်ခြောက်များအပေါ်  အားကိုးနေရကြောင်း BBC က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ 

ဗြိတိန်မှာ မြက်ခြောက်တွေပြတ်လပ်မှုက ဘာလို့အရေးကြီးတာလဲ?

ဗြိတိန်မှာကြုံတွေ့နေရတဲ့ မြက်ခြောက်ပြတ်လပ်မှုကိစ္စဟာ ကမ္ဘာ့အပူချိန်မြင့်တက်လာမှုကြောင့် နယ်ပယ်အသီးသီးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်လာမှုများထဲက ဥပမာတစ်ခုမျှသာဖြစ်ပြီး အပူချိန် ပိုမိုပြင်းထန်လာတာနဲ့အမျှ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ပိုမိုရင်ဆိုင်လာရမဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေကို ညွှန်ပြလျက်ရှိနေတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ 

လေထုထဲကို အပူစုပ်ယူထားနိုင်သော ညစ်ညမ်းမှုအမြောက်အမြား ထုတ်လွှတ်နေခြင်းဟာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပျမ်းမျှအပူချိန်ကို တိုးမြင့်လာစေပြီး အပူလှိုင်းကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုဖြစ်ရပ်များကို ပိုမိုဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်တယ်ဆိုပြီး လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များစွာကတည်းက ကျွမ်းကျင်သူတွေ သတိပေးခဲ့ကြပြီးဖြစ်ပါတယ်။ သို့ပေမဲ့လည်း တစ်ချိန်က ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက်များသာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့အရာတွေဟာ မဝေးလှတော့တဲ့အနာဂတ် ယနေ့အချိန်မှာ လျှင်မြန်စွာနဲ့ အမှန်တကယ် ဖြစ်လို့လာနေပါပြီ။  

“သိပ္ပံပညာရှင်များအနေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ဟာ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုရဲ့ အနာဂတ်အကြောင်းကို ပြောဆိုနေကြပေမဲ့ ဖြစ်ပျက်ပြီးသား အကြောင်းအရာတွေကိုတော့ အပြည့်အဝပြောဆိုတာမျိုး မရှိကြသေးပါဘူး” လို့ University of Reading မှ သီးနှံစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု ပါမောက္ခ ရစ်ခ်ချက်ဒ်အဲလစ်စ် (Richard Ellis) က BBC ကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ 

ကမ္ဘာကြီးဟာ လက်ရှိအခြေအနေတွေကို အလျင်အမြန်နဲ့ ထိရောက်စွာပြောင်းလဲမှု  မပြုလုပ်နိုင်ဘူးဆိုရင်တော့ ယခုကဲ့သို့ သီးနှံတွေ ပြတ်တောက်ဆုံးရှုံးတာတွေဟာ ပုံမှန်သဖွယ် ဖြစ်လာနိုင်ချေ ရှိနေတာဖြစ်ပါတယ်။  

“လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၈၀ အတွင်းမှာကိုပဲ မြက်ခင်းတွေကို စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ အလားအလာတွေက သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားခဲ့တာပါ” လို့ Ellis က BBC ကို ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီလို အထွက်နှုန်းတွေ ကျဆင်းလာတာကြောင့် ဈေးနှုန်းတွေလည်း မြင့်တက်လာပြီး နောက်ဆုံးမှာတော့ အစားအစာတွေ ပိုမိုစျေးကြီးပြီး ရှားပါးလာတာဖြစ်ပါတယ်။

ယခုပြဿနာအတွက် ဘာတွေ လုပ်ဆောင်နေသလဲ?

ရေတိုကာလအတွက်ဆိုရင်တော့ အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်သူတွေအနေနဲ့ အထွက်နည်းတာကို ဖြေရှင်းဖို့ရာအတွက် မြက်ခြောက်နဲ့ အခြားစိုက်ပျိုးအသီးအနှံများကို ဝေးလံတဲ့ဒေသတွေကနေ  ရှာဖွေဖြည့်တင်းလို့ ရနိုင်ပါတယ်။ သို့ပေမဲ့ ယခုပြဿနာကို ရေရှည်ဖြေရှင်းဖို့ရာအတွက်  တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းကတော့ လူသားတွေ ဖန်တီးထုတ်လွှတ်နေသော ကမ္ဘာ့အပူချိန်ကို ပိုမိုမြင့်စေနိုင်တဲ့ ညစ်ညမ်းမှုပမာဏကို သိသိသာသာ လျှော့ချရမှာဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီလို လုပ်နိုင်ဖို့အတွက်ဆိုရင်တော့ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအပေါ်  သက်‌ရောက်မှုရှိနိုင်သော ရေနံ၊ ကျောက်မီးသွေးနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့များကဲ့သို့ ထုတ်ယူထားသော လောင်စာများကိုဖယ်ရှားကာ နေရောင်ခြည်ကဲ့သို့ သန့်စင်ပြီး ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်ရင်းမြစ်များဖြင့် အစားထိုးရန် လိုအပ်မှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဆောင်းပါးရှင်ဆရာမှ အစိမ်းရောင်လမ်းဆော့ဝဲသို့ ပေးပို့ထားသော အစိမ်းရောင်လမ်း၏ မူပိုင်ဆောင်းပါးဖြစ်သဖြင့် ဆောင်းပါးများ၊ သတင်းများ ကူးယူဖော်ပြလိုပါက “အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်ဟု” ထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။