စပါးအတွက် အာဟာရလမ်းညွှန်

စပါးသီးနှံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကသီးနှံဖြစ်ပြီး အထွက်နှုန်းကောင်းမွန်ကာ အောင်မြင်သော စပါးနှံများ ရရှိရန်အတွက် စနစ်ကျသော မြေသြဇာကျွေးစနစ်မှာ အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ စပါးပင်၏ ကြီးထွားမှုအဆင့်အလိုက် လိုအပ်သော အာဟာရစီမံခန့်ခွဲပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်။ 

၁။ စိုက်ပျိုးခြင်းမပြုမီ အခြေခံပြင်ဆင်ခြင်းအဆင့် (Pre-Planting Stage) (မြေပြင်ချိန်)

စိုက်ပျိုးခြင်းမပြုမီ မိမိစိုက်ပျိုးမည့် မြေဆီလွှာနှင့် ရေအရည်အသွေးကို ဦးစွာ စစ်ဆေးပါ။ မြေဆီလွှာ၏ pH အခြေအနေနှင့် အာဟာရဓာတ် ပါဝင်မှုကို သိရှိမှသာ လိုအပ်သော ထုံး သို့မဟုတ် သဘာဝမြေဆွေးများ ထည့်သွင်းပြီး မြေဆီလွှာကို အကောင်းဆုံး ပြင်ဆင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ဓာတ်မြေသြဇာများ၏ အာနိသင်ကို ပိုမိုထိရောက်စေရန်နှင့် မြေဆီလွှာအဆိပ်အတောက် ဖြစ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန်အတွက် နွားချေး၊ ကွန်ပေါင်း (သို့မဟုတ်) သစ်စိမ်းမြေသြဇာများကို မြေခံတွင် ကြိုတင်ထည့်သွင်းပေးပါ။

၂။ ပျိုးထောင်ခြင်းနှင့် ပျိုးပင်အဆင့် (Seedling & Nursery Stage) (၁ ရက်မှ ၂၀ ရက်သား)

ပျိုးပင်များ သန်စွမ်းပြီး အမြစ်ပွားမှု ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ဖော့စဖရပ် (P) နှင့် နိုက်ထရိုဂျင် (N) ပါဝင်သော အခြေခံမြေသြဇာကို အသုံးပြုပါ။ ၎င်းသည် စိုက်ခင်းထဲသို့ ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ပျိုးချိန်တွင် ပျိုးပင်များ နာလန်ထူလွယ်စေရန်နှင့် အပင်နာခြင်း (Transplanting Shock) ကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် ရေဝပ်သော စိုက်ခင်းများနှင့် ထုံးဓာတ်များသော မြေများတွင် ဇင့် (Zinc) ချို့တဲ့မှုကြောင့် အပင်ပုခြင်း၊ ရွက်လယ်ကြောများ ဖြူခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သဖြင့် ဇင့်ဆာလဖိတ်ကို အခြေခံမြေသြဇာနှင့်အတူ ထည့်ကျွေးပါ သို့မဟုတ် အရွက်ဖျန်းအားဆေး သုံးစွဲပါ။

၃။ ပင်ပွားထွက်ချိန်နှင့် ပင်ပိုင်းကြီးထွားချိန် (Vegetative & Tillering Stage) (၂၀ ရက်မှ ၄၅ ရက်သား)

ဤအဆင့်တွင် နိုက်ထရိုဂျင် (Nitrogen) ပါဝင်သော မြေသြဇာကို အလေးပေးကျွေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ နိုက်ထရိုဂျင်သည် စပါးပင်ကို အပင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြီးထွားမှု မြန်ဆန်စေပြီး ပင်ပွားများများထွက်ကာ အရွက်များ စိမ်းလန်းစိုပြည်စေရန် ကူညီပေးပါသည်။ 

၄။ မှို့ကပ်ချိန်နှင့် အနှံထွက်ချိန်အဆင့် (Panicle Initiation & Flowering Stage) (စပါးသက်တမ်း- ၆၅ရက်)

စပါးပင် မှို့ကပ်ချိန်နှင့် အနှံစထွက်ချိန်တွင် ဖော့စဖရပ် (P) နှင့် ပိုတက်စီယမ် (K) တို့မှာ အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ဖော့စဖရပ်သည် အနှံတည်ဆောက်ပုံကို ကောင်းမွန်စေပြီး ပိုတက်စီယမ်က အပင်ကို ကြံ့ခိုင်စေကာ ရောဂါဒဏ်နှင့် ရာသီဥတုဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေပါသည်။နိုက်ထရိုဂျင်ကို တစ်ကြိမ်တည်း အများကြီးကျွေးလျှင် လေထဲလွင့်ခြင်းနှင့် ရေထဲမျောခြင်းတို့ကြောင့် အလေအလွင့်များသည်။ ထို့ကြောင့် အပင်လိုအပ်ချိန်တွင် ခွဲကျွေးခြင်းက အထိရောက်ဆုံးဖြစ်သည်။

၅။ နို့ရည်တည်ခြင်းနှင့် အောင်စေ့ဖြစ်ထွန်းမှုအဆင့် (Grain Filling & Ripening Stage) (မှို့ကပ်ပြီး ၂၅ ရက်အကြာ)

စပါးနှံများ အောင်မြင်ပြီး အစေ့အဆန် ပြည့်ဝစေရန်အတွက် ပိုတက်စီယမ် (K) ကို ဦးစားပေး ကျွေးရပါမည်။ ၎င်းသည် အစေ့အဆန်များ တင်းပြီး အလေးချိန်စီးစေရန်နှင့် အဝါရောင်တောက်တောက် အောင်စေ့များ ရရှိစေရန် အဓိက ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။ ထို့အပြင် ဆာလဖာ (S) နှင့် ဇင့် (Zn) ကဲ့သို့ အနည်းလိုအာဟာရဓာတ်များမှာလည်း အထွက်နှုန်းကို သိသိသာသာ တိုးတက်စေနိုင်ပါသည်။

ပုံမှန်စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း (Regular Monitoring)

စိုက်ပျိုးရာသီတစ်လျှောက် အပင်၏ အခြေအနေနှင့် အရွက်အရောင်ကို ကြည့်ရှုပြီး အာဟာရ လိုအပ်ချက်ကို အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်ပါ။ အထူးသဖြင့် စပါးပင်တွင် အဖြစ်များသော ဇင့် (Zinc) ဓာတ် ချို့တဲ့မှုများကို ကြိုတင်ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ မြေသြဇာများ အပင်မှ ထိရောက်စွာ စုပ်ယူနိုင်ရန်အတွက် စနစ်ကျသော ရေသွင်းရေထုတ် စီမံခန့်ခွဲမှုသည်လည်း မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။ အာဟာရစီမံခန့်ခွဲရာတွင် (၁) မှန်ကန်သော အမျိုးအစား၊ (၂) မှန်ကန်သော နှုန်းထား၊ (၃) မှန်ကန်သော အချိန် နှင့် (၄) မှန်ကန်သော နေရာ (Right Source, Right Rate, Right Time, Right Place) ဖြစ်ရန် အထူးလိုအပ်ပါသည်။

ဆောင်းပါးရှင်ဆရာမှ အစိမ်းရောင်လမ်းဆော့ဝဲသို့ ပေးပို့ထားသော အစိမ်းရောင်လမ်း၏ မူပိုင်ဆောင်းပါးဖြစ်သဖြင့် ဆောင်းပါးများ၊ သတင်းများ ကူးယူဖော်ပြလိုပါက “အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်ဟု” ထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။