ရာသီဥတု အ​ပြောင်းလဲမြန်ခြင်းနဲ့ အယ်လ်နီညိုရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုတွေကြောင့် လူ၊ တိရစ္ဆာန်တွေအတွက် ကျန်းမာ​ရေးအဟန့်အတား​ဖြစ်​စေရုံသာမက အပင်တွေအပေါ်လည်း ထိခိုက်မှုတွေရှိလာပါတယ်။

အခုတ​လော မတ်ပဲ၊ ပဲတီစိမ်းစိုက်​တောင်သူများထံကနေ အ​မေးများ​နေကြတဲ့ ပဲရွက်​​ပြောက်၊ ရွက်​ခြောက်လက္ခဏာအ​ကြောင်း ၊​ဖြေကြားရင်းနဲ့ ဒီစာစု​လေးကို ​ရေးသားတင်ပြလိုက်ပါရစေ။

​မေးခွန်း-၁။

ဆရာ.. ကျ​နော့ပဲခင်းမှာ အရွက်​လေး​တွေ ​ခြောက်လိုက်လာလို့၊ ဘက်တီးရီးယား ရွက်​ခြောက်​ရောဂါလား ဘယ်လိုဆက်လက်​ဆောင်ရွက်သင့်ပါသလဲ?..ဆိုပြီး အပင်ပုံနဲ့တကွ​မေးလာပါတယ်။

​မေးခွန်း-၂

ကျ​နော့ ပဲခင်းကို ​ရေသွင်း​ပေးလိုက်တာ အခုလိုဖြစ်သွားပါတယ်ခင်ဗျာ .. ဆေးဖျန်းလို့ရပါသလား။

ကြုံဖူးတဲ့သူရှိရင် မှတ်ချက်​​ပေးသွားကြပါဆိုပြီး အပင်ပုံနဲ့တကွ ​မေးလာပြန်ပါတယ်။ မေးခွန်းရှင်​တွေဟာ ဧရာဝတီတိုင်းကပါ။

ဒီမေးခွန်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စဖြေရမယ်ဆို ပဲပင်များ ကြိုက်နှစ်သက်တဲ့ အပူချိန်ကပဲ စရပါမယ်။

• ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ ပဲပုပ်စတဲ့ ပဲအမျိုးအစား​တွေက အပူချိန်၁၅°Cနဲ့ ၃၀°C အကြား ကြိုက်နှစ်သက်​လေ့ရှိကြပါတယ်။
• အ​အေးကြိုက်တဲ့ ပဲပုပ်သီးနှံပင် အပူချိန် ၁၈°- ၂၈°C အကြားဖြစ်ထွန်းနိုင်ပါတယ်။
• ပဲပင်​တွေက များ​သောအားဖြင့် အပူချိန်ကွာခြားချက်များခြင်းဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်နည်းကြပါတယ်။

အထူးသဖြင့် ဆောင်းသီးနှံ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲပင်တွေမှာ ဒီဇင်ဘာလ နှင်းဖြိုင်ဖြိုင်ကျ​သော နံက်ခင်းတွေမှာ အပူချိန် ၁၃°Cရှိ​နေပြီး နေ့လယ်နေပူချိန် ၃၅ °Cထက်​ကျော်လွန်ပါက အရွက်တွေမှာ နေလောင်တဲ့ (Sun burn or  Ozone damage) လက္ခဏာ ​တွေ့ရတတ်ပါတယ်။

နောက်တစ်ခုက ဘက်တီးရီးယားရွက်ခြောက်ရောဂါအကြောင်းပါ။ ဒီရောဂါမှာ ၂ မျိုးရှိပါတယ်။

 ၁။ Common blight ရိုးရိုးရွက်​ခြောက်​ရောဂါ (Xanthomonas campestris pv phaseoli)

၂။ halo blight ဟေလိုရွက်​ခြောက်​ရောဂါ (Pseudomonas syringae pathovar phaseolicola).

အရွက်မှာပြတဲ့ ​ရောဂါလက္ခဏာ

အရွက်ပေါ်မှာ ​ရေစိုနာလက္ခဏာ စတင်ဖြစ်လာပါတယ်။ ရွက်ကြောများအကြား ​ဒေါင့်ချွန်ပုံ အစက်အပြောက်တွေ ​တွေ့ရပါတယ်။

​ရောဂါပြင်းထန်လာရင် ဆဲလ်​သေကွက် ကျယ်လာပြီး ညိုမဲ​ရောင်အကွက် ကျယ်လာပါတယ်။

ဆဲလ်​သေကွက်ရဲ့ ​ဘေးနှုတ်ခမ်းနားမှာ အဝါရောင်တစ်သျှူးများဖြင့် ဝန်းရံထားလေ့ရှိပါတယ်။ ​ရေစိုနာနဲ့အဝါရစ်ဟာ ထူးခြားတဲ့ လက္ခဏာပါ။ ကူးစက်မြန်ပါတယ်။ ပုံမှာလည်း ပြထားပါတယ်။

နေလောင်ဒဏ်ရာဖြစ်တဲ့ပုံကတော့ (Sun burn/Ozone damage)

ပဲပင်​တွေက ညမှာ​အေးပြီး၊ မနက်ခင်း နှင်းကျရင် အပင်ဖြစ်ထွန်းမှု အ​ကောင်းဆုံးအ​နေအထားဖြစ်ပြီး ဒီအချိန်မှာ ရုတ်တရက် အပူချိန်မြင့်လာလျှင်ဖြစ်စေ (ခရမ်းလွန်​ရောင်ခြည်တိုက်ရိုက်ကျ​ရောက်လျှင်ဖြစ်စေ) နေ​ရောင်ခြည် အများဆုံးထိ​သော​နေရာ​တွေမှာ ဆဲလ်​သေကွက်​တွေ ​ပေါ်လာပါတယ်။

​နေပူချိန်မှာ Sulphur 80%​တွေ ဆေးပူ​တွေ ဖျန်းမိရင် အရွက်​လောင်တဲ့ လက္ခဏာမျိုး(မီး​လောင်ဒဏ်ရာလို) အရွက်​လောင်တဲ့ပုံစံ အတူတူပါပဲ။

(ဆိုတော့ အပူချိန် ၈၀°F =27°C အ​ခြေအ​နေမှာ ဓာတု​ဆေးများ ဖျန်းခြင်း မလုပ်သင့်ပါ)

ပုံမှာ ပြထားပါတယ်။

​နေပူ​လောင်နာနဲ့ ဘက်တီးရီးယား ရွက်​ခြောက်ကွာခြားချက်က

• ရေစိုနာ မဖြစ်ဘဲ တိုက်ရိုက် ​ကောက်ရိုး​ရောင် ဖြစ်​စေပါတယ်။
• အဝါရစ် အနားသတ်မ​တွေ့ရပါဘူး။
• တစ်ပင်မှတစ်ပင် မကူးစက်ပါဘူး။

ပြန်လည်ကုစားနည်း(Remedial treatment)

ဘက်တီးရီးယား ရွက်​ခြောက်​ရောဂါ ဖြစ်ပါက

Xanthomonas sp အတွက်

• ​ ကော့ပါးဟိုက်​ဒြောက်ဆိုဒ်+ ကာဆူကာမိုင်စင်
•  ကော့ပါးဟိုက်​ဒြောက်ဆိုဒ် + ဘစ်စမာသိုင်ယာဇိုး

Pseudomonas  sp ကတော့ ကုသဖို့ခက်ပါတယ်။

တက်ထရာဆိုက်ကလင်း၊ အောက်ဆီတက်ထရာ၊ စထရက်တိုမိုက်စင် ကလိုရိုဒ် လိုမျိုးဆေးတွေသုံးလို့ရပါတယ်။

နေ​လောင်/​ဆေး​လောင်ဒဏ်ရာ​ကြောင့် ဖြစ်ပါက...

• ဓာတု ​မြေသြဇာ​ကျွေးခြင်း၊ ဓာတုအား​ဆေး၊​ ဟော်မုန်းဆေးဖျန်းခြင်း မလုပ်သင့်ပါ။
• နေ့လယ်ချိန် ​ရေဖျန်းခြင်း၊​ ရေသွင်းခြင်း ​ရှောင်ပါ။
• နံနက်၊ ည​နေချိန်ဓာတုမဟုတ်​သော အမိုင်နိုအား​ဆေး သို့မဟုတ် သဘာဝ အပင်​​ဟော်မုန်းအား​ဆေး(PGR)ဖျန်း​ပေးသင့်ပါတယ်။
• Green houseမှာဆိုပါက ယာယီအရိပ်ဖန်တီးခြင်း
• ​မြေဖုံးပစ္စည်းအသုံးပြုခြင်း
• Drip irrigation ဖြင့် ​ရေ​ပေးခြင်းပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။

ကဲ ဒါဆိုမိတ်​ဆွေရဲ့ပဲခင်းမှာ အရွက်နား​​လေး​တွေ​ခြောက်​နေရင် ဘက်တီးရီးယား ရွက်​ခြောက်​ရောဂါလား ​နေ​လောင်ဒဏ်ရာရ​နေလား  ဆိုတာ ခွဲခြားသိနိုင်​လောက်ပြီလို့ ယူဆပါတယ်။

​စေတနာများစွာဖြင့်

ဒို့ဦး​လေး

ဆောင်းပါးများ/သတင်းများ ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြလိုပါက "အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်" ဟုထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။