ရွှေပဲသီး စိုက်ပျိုးနည်းအဆင့်ဆင့်

အဖြူရောင်ပန်းပွင့်ရှိသည့် ရွှေပဲသီးကို အင်္ဂလိပ်အမည် Garden pea ဟုခေါ်ဆို၍ သိပ္ပံအမည်မှာ Pisum sativum ဖြစ်သည်။

ခရမ်းရောင်အပွင့်ရှိသော ရွှေပဲသီးမှာမူ အင်္ဂလိပ်အမည် Field pea ဖြစ်ပြီး၊ သိပ္ပံအမည်မှာ Pisum arvense ဖြစ်သည်။

ပဲမျိုးရင်းဝင်အပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်ခံသစ်ပျော့ပင် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇ ကွဲပြားရာဒေသများမှာ မြေထဲပင်လယ်ဒေသ၊ အာရှအလယ်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်း နှင့် Abyssinia တို့ဖြစ်သည်။ 

တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ရွှေပဲသီးအများဆုံး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သောနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယမှာမူ ဒုတိယ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု အများဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ရွှေပဲသီးတွင် အမျှင်ဓာတ်၊ ပရိုတင်းဓါတ်၊ ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ်၊ ဗီတာမင်ဘီ၊ ဖောလိတ်၊ ကယ်လ်စီယမ်၊ ပိုတက်စီယမ်နှင့် သံဓာတ်ကဲ့သို့သော သတ္တုဓာတ်များစွာပါဝင်သော်လည်း အဆီဓာတ်၊ ကိုလက်စထရော နှင့် ဆိုဒီယမ်ပမာဏ အနည်းငယ်သာပါဝင်ခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးအတွက် သင့်လျော်သည့် သီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။

မျိုးကွဲများ

သီးနှံသက်တမ်း၊ အပင်အမြင့်၊ ကိုင်းဖြာမှုပုံစံ၊ အတောင့်အရွယ်အစား၊ တစ်တောင့်ပါအစေ့နှင့် စားသုံးမှု အရည်အသွေးတို့အပေါ် မူတည်ပြီး ရွှေပဲသီးမျိုးကွဲများစွာရှိသည်။ အသက်ရက် (၆၅) ရက်၊ (၈၅ - ၉၀) ရက်နှင့် (၁၁၀) ရက်တို့တွင် ခူးဆွတ်နိုင်သော သက်တမ်းတိုမျိုး (Early type) ၊ သက်လတ်မျိုး (Mid-Season type) နှင့် သက်တမ်းရှည်မျိုး (Late main season type) ဟူ၍ မျိုးကွဲ (၃) မျိုးရှိသည်။

အပင်အနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ အပင်ပုမျိုး၊ အပင်လတ်မျိုးနှင့် အပင်ရှည်မျိုးဟူ၍လည်း မျိုးကွဲ (၃) မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် အပင်ပုမျိုးသည် သက်တမ်းတိုပြီး အပင်လတ်မျိုးမှာ သက်လတ်ဖြစ်ကာ အပင်ရှည်မျိုးများမှာမူ သက်တမ်းရှည်ကြာလေ့ရှိသည်။

စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းရာ မြေအမျိုးအစား

မြေချဉ်ငံကိန်း pH (၆ - ၇.၅) အတွင်း စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ရွှေပဲသီးသည် ရေစီးဆင်းမှုကောင်းပြီး မြေစေးဆန်သည့် မြေအမျိုးအစားကို ကြိုက်နှစ်သက်ကာ pH မြင့်သော မြေ၌လည်း စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ မြေဆီလွှာ pH နိမ့်ပါက မစိုက်ပျိုးမီ (၃) လခန့် ကြိုတင်၍ ထုံးထည့်သွင်းရပါမည်။

ရာသီဥတု

အေးမြသောရာသီဥတုကို ကြိုက်နှစ်သက်ပြီး အအေးပိုင်းဒေသများတွင် ကောင်းစွာ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းလေ့ ရှိသည်။ မျိုးစေ့အညှောက်ပေါက်ရန် အသင့်တော်ဆုံး အပူချိန်မှာ (၂၂) ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ အပူချိန်မြင့်မားပါက အပင်ပေါက်ငယ်များ ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ အပင်ဖြစ်ထွန်းမှုအစောပိုင်းကာလတွင် နှင်းကျရောက်မှုကို ခံနိုင်ရည် ရှိသော်လည်း ပန်းပွင့်ချိန်နှင့်အသီးဖြစ်ထွန်းချိန်များတွင် ဆိုးရွားသောဆီးနှင်းဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်မရှိချေ။ အပင်ကြီးထွားရန်အတွက် အသင့်တော်ဆုံးအပူချိန်မှာ (၁၀ - ၁၈.၃) ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ အပူချိန် (၃၀) ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထက် မြင့်တက်ပါက ဝတ်မှုန်ကူးခြင်းကို ထိခိုက်စေရုံသာမက ရင့်မှည့်မှုစော၍ အသီးအရည်အသွေးကျဆင်းကာ အထွက်နှုန်းလျော့ကျစေနိုင်သည်။ အပင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် မိုးရေချိန် (၄၀၀ - ၅၀၀) မီလီမီတာ ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး လိုအပ်ပါက ရေပေးသွင်းနိုင်သည်။

မြေပြုပြင်ခြင်း

 ထယ် (၁) စပ်၊ ထွန် (၁ - ၂) စပ်ခန့်ဖြင့် မြေပြုပြင်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရပါမည်။ စိုက်ဘောင်ဖော်၍ တိုက်ရိုက်မျိုးစေ့ချ စနစ်ဖြင့်လည်း စိုက်ပျိုးလေ့ရှိသည်။ 

စိုက်ပျိုးခြင်း

သက်တမ်းတိုမျိုးများကို (၃၀ x ၅ - ၁၀) စင်တီမီတာ၊ သက်လတ်မျိုးများကို (၄၅ x ၁၀) စင်တီမီတာနှင့် သက်တမ်းရှည်မျိုးများကိုမူ (၁၅၀ x ၁၂၀) စင်တီမီတာ အကွာအဝေးဖြင့် စိုက်ပျိုးရပါမည်။ မျိုးစေ့အတိမ်အနက်မှာ (၂.၅ - ၅) စင်တီမီတာဖြစ်ပြီး အပင်ပေါက်နှုန်းကောင်းမွန်စေရန် ရေ (သို့မဟုတ်) 10 ppm (0.001%) ပြင်းအား ရှိသော GA3 (Gibberellic acid) တွင် တစ်ညစိမ်၍ စိုက်ပျိုးရမည်ဖြစ်သည်။

မြေဩဇာ အသုံးပြုခြင်း

တစ်ဧကလျှင် ကောင်းစွာဆွေးမြည့်သော သဘာဝမြေဩဇာ (၁၀) တန် (သို့မဟုတ်) တီစူပါ (၃၂) ကီလိုဂရမ်နှင့် ပိုတက်ရှ် (၂၈) ကီလိုဂရမ်တို့ကို နောက်ဆုံးအကြိမ်မြေပြင်ချိန်အတွင်း ထည့်သွင်းပါ။ နိုက်ထရိုဂျင်မြေဩဇာကို  မျိုးစေ့မှအပင်ပေါက်ပြီး တစ်ပါတ်အကြာတွင်လည်းကောင်း၊ နောက်တစ်လအကြာတွင်လည်းကောင်း (၂၅) ကီလိုဂရမ်နှုန်းဖြင့် (၂) ကြိမ် ထည့်သွင်းပေးရပါမည်။ နိုက်ထရိုဂျင်မြေဩဇာကို  ပင်စည်မှ (၇ - ၈) စင်တီမီတာ အကွာ၊ (၂.၅) စင်တီမီတာအနက်ရှိသော ကျင်းငယ်လေးများအတွင်း ထည့်သွင်းပြီး မြေဖုံးပေးခြင်းဖြင့် လေလွင့်ဆုံးရှုံးမှု နည်းပါးစေနိုင်သည်။  

ရေသွင်းခြင်း

အခြားပဲမျိုးရင်းဝင်အပင်များကဲ့သို ‌ရေဝပ်ခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်းဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်မရှိပေ။ မျိုးစေ့ချစိုက်ပျိုးချိန်အတွင်း အစိုဓါတ်လွန်ကဲပါက မျိုးညှောက်ပေါက်မှု ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး ပန်းပွင့်ချိန်၊ သီးတောင့်စတင်ဖြစ်ပေါ်ချိန်နှင့် အစေ့အဆံတည်ချိန်များအတွင်း အစိုဓါတ်လုံလောက်မှုရှိစေရန် အရေးကြီးသည်။ မြေအမျိုးအစားအလိုက် ရေပေးသွင်းခြင်း လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ရေပန်းစနစ်ဖြင့် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းလျက်ရှိသည်။

အပင်ပြုစု စောင့်ရှောက်ခြင်း

အပင်ကြီးထွားမှုအစောပိုင်းကာလတွင် လက်ပေါင်းလိုက်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ယူရီးယားမြေဩဇာ ထည့်သွင်းကာ မြေတောင်မြှောက်ခြင်း လုပ်ဆောင်ရမည်။ အပင်အမြင့် (၁၅) စင်တီမီတာခန့်တွင် အရှည် (၇) ပေ ရှိသော ဝါး (သို့မဟုတ်) သစ်သားတိုင်များဖြင့် တိုင်ထောင်ပေးရပါမည်။ 

ခူးဆွတ်ခြင်း

ရွှေပဲသီးအရောင်သည် အစိမ်းရင့်ရောင်မှအစိမ်းဖျော့ရောင်သို့ ပြောင်းချိန်တွင် ခူးဆွတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ရာသီဥတုနှင့် အပူချိန်အပေါ်မူတည်ပြီး (၂ - ၃) ရက်ခြား တစ်ကြိမ် ခူးဆွတ်နိုင်သည်။ 

ပိုးမွှားရောဂါများ

ရွက်ထွင်းပိုး၊ ပျ၊ သီးလုံးဖောက်ပိုး နှင့် ပင်စည်ထိုးယင်များသည် အဓိကဖျက်ပိုးများဖြစ်ကြပြီး ဖားဥမှို၊ သံချေးမှို၊ အမြစ်ပုပ်၊ အသီးပုပ်နှင့် ပင်ညှိုးရောဂါများ ကျရောက်လေ့ရှိသည်။

မှော်ဘီသူ (စိုက်ပျိုးရေး) 

OWSD-Myanmar

ကျမ်းကိုးအညွှန်း_ 

Kumari, T., & Deka, S. C. (2021). Potential health benefits of garden pea seeds and pods: A review. Legume science, 3(2), e82.

T Wafullah, N. (2021). Production Technology of Vegetables and Flowers.

OWSD-Myanmarမှ အစိမ်းရောင်လမ်းဆော့ဝဲသို့ ပေးပို့ထားသော အစိမ်းရောင်လမ်း၏ မူပိုင်ဆောင်းပါးဖြစ်သဖြင့် ဆောင်းပါးများ၊ သတင်းများ ကူးယူဖော်ပြလိုပါက “အစိမ်းရောင်လမ်းမှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်ဟု” ထည့်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။